Logo Bouwend Nederland

Materialen Expeditie 2022: bouwen met hergebruikte materialen vraagt om aangepast speelveld

Dinsdag 13 december 2022

Een jaar geleden begonnen bouwbedrijven BAM, Dura Vermeer en VolkerWessels de Materialen Expeditie 2022, een initiatief om de inzet van herbruikbare materialen te bevorderen. Met het verschijnen van een paper over de bevindingen zit het initiatief er nu op. Eén van de belangrijkste conclusies is dat het hergebruik van bouwmaterialen in de praktijk nog nauwelijks van de grond komt. De ambities van bouwbedrijven zijn hoog op dit vlak, maar ze lopen nu nog op tegen tal van belemmeringen in de praktijk, zo toonde de expeditie aan. Dit geldt ook voor opdrachtgevers. Daarom worden in dit artikel vijf concrete aanbevelingen gedaan.

Namens de drie bouwbedrijven waren Susanne IJsenbrandt (Manager Duurzaamheid en Omgeving bij BAM Bouw en Techniek), Wendeline Besier (Programma Directeur Duurzaamheid bij Dura Vermeer Divisie Infra) en Lars van der Meulen (Directeur CSR bij VolkerWessels) kartrekkers van het initiatief. Daarmee is een jaar lang ervaring opgedaan met het aanbieden, vinden en aanwenden van gebruikte materialen op concrete bouw- en infraprojecten. Susanne IJsenbrandt: “Met de Materialen Expeditie kregen we een reëel beeld van de dilemma’s over hergebruik van materialen in de bouwpraktijk. Wat werkt wel, en wat niet? Dat hebben we in kaart gebracht, inclusief mogelijke oplossingsrichtingen.”

Download hier de paper met alle bevindingen.

Kom met een centraal platform voor vraag en aanbod

Eén van de kernvragen bij aanvang van het project was hoe vraag en aanbod van herbruikbare materialen beter bij elkaar te brengen zijn. Een belangrijk thema, want er wordt nu gebruik gemaakt van veel verschillende platformen, wat zorgt voor versnippering. Lars van der Meulen: “Bij een bouwproject moet je geruime tijd voor het project in uitvoering gaat  – in de ontwerpfase - al weten welke materialen wanneer beschikbaar zijn. Door de veelheid aan platforms ontbreekt dat inzicht nu vaak. Eén van onze aanbevelingen is dan ook om te komen tot centrale en gestandaardiseerde afspraken, die uitwisselbaarheid tussen diverse platforms en een mogelijk samengaan in de toekomst faciliteert. Individuele aanbieders weten op basis van deze afspraken waar hun aanbod aan moet voldoen. Tegelijkertijd weten afnemers precies welke kwaliteit ze inkopen. Idealiter worden herbruikbare bouwmaterialen op een centraal platform aangeboden. Aanbod van individuele markplaatsen wordt hier centraal op ontsloten.” Het is belangrijk dat aangeboden materialen aantoonbaar voldoen aan de kwaliteitseisen in de bouw, bijvoorbeeld op het gebied van constructieve - en brandveiligheid.

Inzet hergebruikte materialen zo vroeg mogelijk bespreken

Maar met een centraal platform ben je er nog lang niet, zo bleek ook tijdens de expeditie. Bouwbedrijven hebben hoge ambities op het gebied van bouwen met hergebruikte materialen, maar er zijn veel beperkingen die het nog onmogelijk maken om alle ambities te halen. Voorbeelden zijn juridische en financiële obstakels, de beschikbare techniek, kwaliteitseisen, garantie, en de risicoverdeling tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Samenwerking aan de voorkant, waarbij partijen vooraf de voorwaarden bespreken, is cruciaal. Wendeline Besier: “De Materialen Expeditie is in feite een wake-up call. Eentje die aantoont dat er nog veel nodig is om hergebruik in onze sector naar een hoger plan te tillen. De wil en het enthousiasme bij bouwbedrijven zijn groot, nu moeten we met zijn allen aan de bak!”

Vijf aanbevelingen voor meer hergebruik van bouwmaterialen

Het hergebruik van bouwmaterialen komt pas echt van de grond als aannemers hun ambities op dit vlak vroegtijdig uitspreken, opdrachtgevers in bouwteams gaan werken, en regelgevers standaardisatie wettelijk verankeren. De paper over de Materialen Expeditie 2022 bevat diverse aanbevelingen om hergebruik van bouwmaterialen in de praktijk beter mogelijk te maken. Vijf voorbeelden hiervan zijn:

  1. Kom met een centraal platform op basis van gestandaardiseerde afspraken
    Maak centrale gestandaardiseerde afspraken over herbruikbare materialen waar alle initiatieven aan moeten voldoen. Dit wordt gezien als een minimale kwaliteitsstandaard voor herbruikbare bouwmaterialen. Zorg bij voorkeur dat diverse marktplaatsen dit via een centraal platform in de markt zetten. Aanbieders weten zo waar hun aanbod aan moet voldoen. Afnemers precies welke kwaliteit ze inkopen.
  2. Formuleer ambities voor hergebruik zo vroeg mogelijk in het ontwerpproces
    Partijen kunnen deze principes dan vanaf het begin meenemen in het ontwerp, bijvoorbeeld door te werken vanuit (beschikbare) in te zetten onderdelen.
  3. Kies voor samenwerkingsvormen op basis van gelijkwaardigheid
    Van belang voor het integreren van hergebruikambities. Denk aan een bouwteam, een vorm die tijdens de Materialen Expeditie 2022 vaak naar voren kwam. Opdrachtgevers hebben met het bouwteam een mooie tool in handen om tot een gelijkwaardige samenwerking te komen.
  4. Start met hergebruik van ‘eenvoudige’ producten
    Denk aan producten met een relatief eenvoudige keten, een hoge restwaarde of een hoge mate van standaardisatie.
  5. Spreek ambities rondom hergebruik publiekelijk uit
    Dit leidt tot een sterker gevoeld mandaat om hiermee aan de slag te gaan en kan helpen om belemmeringen ter discussie te stellen.
Helen Visser
beleidsadviseur duurzaamheid

Gerelateerd nieuws

Donderdag 11 april 2024
Duurzaamheid raakt ook verzekerbaarheid

Prima als de opdrachtgever duurzaam wil bouwen, maar niet alleen voor risico aannemer! Duurzaamheid is belangrijk en leden van Bouwend Nederland werken er uiteraard aan mee. Door hergebruik van materialen of door gebruik van duurzaam gewonnen natuurlijke bronnen. En daarbij mag verwacht worden dat de aannemer met zijn tijd meegaat qua keuzes van materialen en werkwijzen. Toch is de praktijk weerbarstiger zoals blijkt uit de navolgende 2 voorbeelden uit de schadepraktijk van bouwverzekeringen.

Donderdag 11 april 2024
Duurzaam én veilig werken met Litium-Ion

Lithium-ion accu’s zijn vaak de kerncomponenten van elektromobiliteit en ze leveren een belangrijke bijdrage aan de energietransitie. Door de hoge energiedichtheid en lange levensduur worden deze accu’s heel veel gebruikt. Li-Ion accu’s zijn echter ook gevoelig voor verkeerd gebruik en beschadiging. In deze checklist zet onze verzekeringspartner Howden een aantal aandachtspunten voor veilig werken met Litium-Ion op een rij.

Donderdag 11 april 2024
CBRE verkleint afvalberg van klanten dankzij herbruikbare bekers van Selecta

CBRE, een wereldwijd dienstverlener en investeerder in commercieel vastgoed, introduceert bij haar klanten de ‘Geen Gezeur’-wasservice van Selecta. Werknemers drinken zo uit kwalitatieve herbruikbare koffiebekers die door Selecta ingezameld en gereinigd worden. Dankzij dit initiatief verkleinen klanten van CBRE hun afvalberg aanzienlijk en zijn ze beter gewapend tegen de immer strenge wetgeving rond recycling.