Logo Bouwend Nederland

'Opdrachtgevers: besteed consistent emissieloos aan'

Maandag 27 november 2023

Het hoogwaterbeschermingsprogramma is bezig met een enorme opgave: de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken. In 2050 moeten alle dijken voldoen aan de waterveiligheidsnormen. De dijkversterkingsprojecten worden aanbesteed met een ingroeimodel voor schoon en emissieloos bouwen. Adviseur duurzaamheid Jan Baltissen roept andere opdrachtgevers op om vooral consistent duurzaam aan te besteden, zodat de markt duidelijkheid heeft.

Schoon en emissieloos bouwen is in het belang van onze gezondheid, de natuur en het klimaat.  Bouw- en infrabedrijven zijn al volop bezig om de stap te zetten, maar hebben daarvoor ook opdrachtgevers nodig die duurzaam aanbesteden en daarvoor willen betalen. Het hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) is zo'n stimulerende opdrachtgever. Jan Baltissen, duurzaamheidsadviseur Dijkversterkingen, heeft binnen het HWBP de opdracht om de projecten zo duurzaam mogelijk uit te voeren. "We willen de nieuwe dijken zoveel mogelijk inpassen in het landschap en scoren bij de aanbesteding op drie duurzaamheidscriteria: circulariteit, klimaat & energie en ruimtelijke kwaliteit. De beste dijkversterking is een project dat goed past in het landschap en wordt uitgevoerd met emissieloos materieel en zo min mogelijk primaire grondstoffen."

Toetsingskader is een ingroeimodel

Het huidige hoogwaterbeschermingsprogramma begon vijf jaar geleden. Op dat moment was emissieloos bouwen nog geen criterium bij de gunning. Dat werd het wel, toen het HWBP in 2021 een toetsingskader emissieloos bouwen introduceerde. Het kader is bewust een ingroeimodel, legt Baltissen uit. "We stimuleren bouwbedrijven om over te gaan naar emissieloos materieel door de extra kosten te subsidiëren. Nu subsidiëren we de extra kosten als 30% van het materieel emissieloos is, wat groeit naar 100% in 2030. Als bedrijven investeren, kunnen ze erop rekenen dat ze het materieel bij ons kunnen inzetten. Maar we willen de markt niet overvragen en de prijzen opdrijven. Want groot emissieloos materieel is nog relatief schaars. Door de inzet van emissieloos materieel stijgen de totale kosten per project gemiddeld zo'n 5%. Op een groot dijkversterkingsproject van 200 tot 300 miljoen euro is dat volgens mij een redelijke subsidie."  

Netcongestie is een serieus knelpunt   

Emissieloos materieel is belangrijk om CO2-uitstoot te beperken, maar wat daaraan voorafgaat is een slimme bouwlogistiek. Baltissen: "Elke kuub grond die je niet hoeft te verplaatsen, is winst. We zien dan ook dat bedrijven steeds beter nadenken over hun ontwerp en de logistiek." Hij wordt regelmatig verrast door bedrijven die inschrijven op een project. De kleinere projecten zoals het vernieuwen van de Rijnkade bij Arnhem of de waterkering bij Hasselt worden inmiddels al volledig emissieloos uitgevoerd. Er zijn ook serieuze knelpunten zoals de overbelasting van het elektriciteitsnet, vertelt Baltissen. "Ik heb waardering voor de ondernemers die ook op dit vlak creatieve oplossingen vinden. Zo heeft het consortium dat de dijk bij Tiel-Waardenburg versterkt een laadplein langs de A15 gebouwd, waar stroom van het nabijgelegen windmolenpark wordt opgeslagen in accu's. Ook zijn er experimenten met waterstofaggregaten." 

Geef bedrijven de zekerheid om te durven investeren

Baltissen hoort van bedrijven dat ze meebetalen aan de ontwikkeling van elektrisch materieel, omdat fabrikanten nog een afwachtende houding aannemen. "De markt voor emissieloos materieel is nu vooral een ombouwmarkt; de brandstofmotor wordt uit de machine gehaald en vervangen door een elektrische aandrijving. Dat is niet doelmatig. Als we een grote stap willen maken in de transitie naar emissieloos, dan hebben we seriematige productie van groot materieel als dumpers en draadkranen nodig." Over de inzet van bouwbedrijven die meedingen naar projecten van het HWBP is hij heel positief. "Hun innovatiemotor draait op volle toeren. Ik houd bij andere opdrachtgevers dan ook graag een pleidooi voor een consistente duurzame ambitie, al dan niet via een ingroeimodel. Formuleer je gunningscriteria voor emissieloos bouwen niet per project, maar geef bedrijven langjarig de zekerheid die ze nodig hebben om te durven investeren."

Fotobijschrift: Dijkversterking bij Wolferen-Sprok van Waterschap Rivierenland

Het komende jaar zullen we telkens een ander aspect van de route naar schoon en emissieloos bouwen belichten. Lees ook het eerdere artikel over de kosten van emissieloos bouwen: Misverstanden over de kosten van emissieloos bouwen

Pascal Kregting
Adviseur vakgroep bitumineuze werken en secretaris adviesgroep KOMAT
E-mailadres

Gerelateerd nieuws

Woensdag 17 april 2024
"In 2025 hebben alle fabrikanten emissieloos materieel beschikbaar"

Volvo is de eerste Europese leverancier waar zwaar elektrisch bouwmaterieel van de band rolt. Ben Möhlmann van Volvo-distributeur SMT Netherlands spreekt veel bouwbedrijven. Zo kan hij hun wensen goed vertalen naar de fabrikant. Hij houdt een pleidooi voor een subsidie voor opdrachtgevers, zodat aannemers de daadwerkelijke kosten van emissieloos werken kunnen berekenen. En opdrachtgevers: stop met boeteclausules, zoek vooral samen naar oplossingen.

Dinsdag 16 april 2024
BouwBite over netcongestie: meer nadruk op flexvermogen

Afdeling Oost Brabant en Brabant Mid-West organiseren vier keer per jaar een online BouwBite over een actueel thema. Deze keer ging het over netcongestie. Manager strategie Edwin Edelenbos van Netbeheer Nederland legde de ruim zestig deelnemers helder uit wat er speelt.

Donderdag 11 april 2024
Duurzaamheid raakt ook verzekerbaarheid

Prima als de opdrachtgever duurzaam wil bouwen, maar niet alleen voor risico aannemer! Duurzaamheid is belangrijk en leden van Bouwend Nederland werken er uiteraard aan mee. Door hergebruik van materialen of door gebruik van duurzaam gewonnen natuurlijke bronnen. En daarbij mag verwacht worden dat de aannemer met zijn tijd meegaat qua keuzes van materialen en werkwijzen. Toch is de praktijk weerbarstiger zoals blijkt uit de navolgende 2 voorbeelden uit de schadepraktijk van bouwverzekeringen.